Bảo vệ sức khỏe của bạn - Trẻ mãi với thời gian

Sự đề kháng insulin trong cơ thể và bệnh tiểu đường

01/11/2019

Không chỉ có đái tháo đường, tình trạng kháng insulin còn gây ra nhiều rối loạn chuyển hóa đáng lo ngại khác nữa. Đó là gì ? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở bài viết này nhé!

 

sự đề kháng insulin


Sự đề kháng insulin trong cơ thể là một nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh tiểu đường tuýp 2 vô cùng nguy hiểm với nhiều biến chứng nặng nề. Tuy nhiên không chỉ có đái tháo đường, tình trạng kháng insulin còn gây ra nhiều rối loạn chuyển hóa đáng lo ngại khác nữa. Đó là gì ? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở bài viết này nhé!

 

Kháng insulin là gì ?

Insulin là hormon chính làm giảm và điều hòa nồng độ glucose trong máu. Hormon này do tế bào beta đảo tụy tiết ra, lưu thông ở trong máu và tác động đến các tế bào đích. Nếu có biến cố xảy ra ở bất kỳ vị trí nào liên quan cũng sẽ ảnh hưởng đến tác dụng của insulin.

Kháng insulin là sự suy giảm hiệu quả, tác dụng sinh học của Insulin trong cơ thể và thường biểu hiện bằng tình trạng tăng nồng độ insulin trong máu. Trên lâm sàng, hiện tượng kháng insulin biểu hiện ra nhiều triệu chứng khác nhau. Bình thường insulin bám và phát huy tác dụng chủ yếu thông qua các thụ thể receptor insulin ở trên bề mặt tế bào. Insulin sẽ gắn vào các thụ thể này và tác động vào tế bào để phát huy tác dụng. 

Khi có sự đề kháng insulin thì các receptor sẽ không tiếp nhận insulin nữa dẫn đến insulin không gắn được vào tế bào đích, nồng độ tăng cao trong máu và không phát huy được tác dụng điều hòa đường huyết nữa.

 

Nguyên nhân dẫn đến sự đề kháng insulin trong cơ thể

Kháng insulin có thể do 1 trong 4 nguyên nhân sau đây:

+ Tế bào beta đảo tụy bài tiết insulin bất thường.

+ Có chất đối kháng insulin trong máu.

+ Kháng insulin tại các thụ thể receptor.

+ Giảm tác dụng của insulin tại mô đích.

 

Bệnh tiểu đường do sự đề kháng insulin

Nếu như sự đề kháng insulin xảy ra trong cơ thể thì nguy cơ bị bệnh tiểu đường của chúng ta sẽ rất cao. Và đó là bệnh tiểu đường tuýp 2.

Khi kháng insulin xảy ra thì cơ thể sẽ không thể tự điều chỉnh được đường huyết về mức an toàn bình thường khi nó tăng cao. Nhất là thời điểm sau bữa ăn, nếu thức ăn có nhiều chất đường bột thì sẽ khiến cho nồng độ đường glucose ở trong máu tăng cao.

Quá trình này ban đầu sẽ ở mức nhẹ rồi dần dần trở nên nặng nề hơn. Và đến một thời điểm nào đó tình trạng đường huyết sẽ tăng cao đến mức độ của bệnh đái tháo đường.

Nếu người bệnh tiểu đường mà chủ yếu do nguyên nhân kháng insulin gây ra thì quá trình điều trị sẽ không sử dụng insulin để điều hòa đường huyết nữa. 

 

Kháng insulin và các rối loạn chuyển hóa khác

Không chỉ có bệnh tiểu đường, sự đề kháng insulin còn gây ra nhiều rối loạn chuyển hóa khác trong cơ thể: từ tăng huyết áp, rối loạn đông máu đến tình trạng rối loạn mỡ máu.

 

Kháng insulin gây tăng huyết áp

 
kháng insulin gây tăng huyết áp
 

Insulin là một yếu tố gây giãn mạch ở người bình thường nhưng lại là yếu tố co mạch ở những người có kháng insulin, rối loạn glucose, người cao tuổi. Kháng insulin gây giảm tưới máu tổ chức và giảm chuyển hóa glucose.

Kháng insulin làm tăng phản ứng của hệ giao cảm dẫn tới co mạch ngoại vi, tăng nhịp tim và tăng huyết áp.

Lý do thứ ba là insulin có tác dụng chống đào thải natri niệu thông qua hệ renin – angiotensin – aldosterone. Nhiều nghiên cứu cho thấy có thể cải thiện tình trạng kháng insulin bằng chế độ ăn giảm muối. Cuối cùng là mối liên quan giữa kháng insulin và tăng huyết áp qua cơ chế phân bố lại cation. Bơm Na/K+ ATPase rất nhạy cảm với insulin. Trong tình trạng kháng insulin, bơm này làm tăng nồng độ natri trong tế bào kéo theo tăng nồng độ calci và dẫn tới nhiều biến chứng trên thành mạch.

 

Kháng insulin và rối loạn đông máu

Kháng insulin làm tăng nồng độ insulin và proinsulin trong máu gây hậu quả là tăng lượng PAI-1, làm cho quá trình tiêu fibrin bị  rối loạn gây tổn thương mạch máu dễ dàng hơn.

Trong cơ thể quá trình đông máu bị rối loạn là do 3 yếu tố bị kích hoạt là tiểu cầu, tế bào nội mạc và các yếu tố đông máu huyết tương. 

Kháng insulin sẽ làm kích hoạt tiểu cầu, tăng  quá trình hình thành cục máu đông, giảm quá trình tiêu sợi huyết gây rối loạn chức năng tế bào nội mạc và hậu quả là rối loạn quá trình đông máu.

 

Kháng insulin liên quan đến rối loạn lipid máu

Chuyển hóa của các liproprotein ở gan chủ yếu được kiểm soát bởi insulin. Insulin là yếu tố điều hòa quan trọng hoạt tính của hai enzyme trong chuyển hóa lipid.

Tình trạng kháng insulin làm thay đổi hoạt tính của men lipase nội bào và men liproprotein lipase  do đó liên quan đến sự tăng triglyceride và giảm HDL – cholesterol ở bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2. 

Khi có kháng insulin, acid béo tự do sẽ tăng cường đến gan làm tăng tổng hợp triglyceride, đồng thời làm tăng tạo mỡ, giảm nồng độ lipoproteinlipase ở mô ngoại bào.

 

Các phương pháp chẩn đoán phát hiện sự đề kháng insulin

Hiện nay có rất nhiều phương pháp xét nghiệm có thể được sử dụng để phát hiện sự đề kháng insulin trong cơ thể người bệnh. Các phương pháp này được chia ra làm 2 loại chính là phương pháp trực tiếp và phương pháp gián tiếp.

 

Các phương pháp trực tiếp:

Kỹ thuật “kẹp glucose tăng insulin máu”: 

+ Đây là phương pháp chính xác nhất hay “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán kháng insulin. Nồng độ glucose được “kẹp chặt” hay cố định ở một mức nhất định, đồng thời cố định nồng độ insulin máu ở ngưỡng cao nhằm ức chế tiết insulin nội sinh và đo mức độ chuyển hóa glucose của cơ thể. 

+ Tuy nhiên phương pháp này khá tốn kém, mất nhiều thời gian, cần trang thiết bị hiện đại và nghiên cứu viên phải có kinh nghiệm, kỹ thuật tiến hành nghiệm pháp. 

Test ức chế insulin:

+ Đây là phương pháp đo độ nhạy / kháng insulin trực tiếp được thực hiện theo hai bước chính là ức chế sự bài tiết insulin, glucagon nội sinh của cơ thể và tiêm truyền insulin + glucose vào tĩnh mạch để đánh giá.

+ Phương pháp này ít tốn kém hơn và không đòi hỏi phải có kỹ thuật nhiều như phương pháp kẹp glucose tăng insulin máu.

 

Các phương pháp gián tiếp:

Công thức tối thiểu: 

+ Là phương pháp tính độ nhạy/ kháng insulin trên cơ sở các thông số glucose, insulin thu được trong suốt nghiệm pháp dung nạp glucose bằng đường truyền tĩnh mạch.

+ Phương pháp này dễ áp dụng hơn nghiệm pháp tiêu chuẩn vàng, ít tốn kém hơn, không đòi hỏi nhiều thiết bị, không cần duy trì tình trạng cân bằng, không cần truyền dịch và kẹp đường. 

+ Phương pháp này có khả năng ứng dụng trong nghiên cứu cỡ mẫu lớn như nghiên cứu về mối liên quan giữa độ nhạy cảm insulin với xơ vữa động mạch hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống:

+ Phản ánh khả năng phân bố glucose sau bữa ăn / lượng glucose uống chuẩn.

+ Phương pháp này đánh giá động học của glucose và insulin trong điều kiện sinh lý hơn các phương pháp nêu trên.

+ Tuy nhiên sự rối loạn dung nạp glucose không đồng nghĩa với độ nhạy cảm insulin nên phương pháp này ít có tác dụng đánh giá độ nhạy / kháng insulin.

 

Làm thế nào để hạn chế tình trạng kháng insulin trong cơ thể ?

Hiện nay vẫn chưa có liệu pháp y học nào có thể chữa khỏi được tình trạng kháng insulin trong cơ thể. Do đó chúng ta cần phải phòng ngừa, hạn chế nguy cơ xảy ra tình trạng rối loạn này.

Để tránh sự đề kháng insulin xảy ra thì chúng ta cần phải chú ý những vấn đề sau đây:

+ Kiểm soát tốt cân nặng, tránh thừa cân béo phì

+ Chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng, đầy đủ các chất, nhất là không thể thiếu được các chất xơ.

+ Không hút thuốc lá hay sử dụng các chất kích thích.

+ Tăng cường vận động thể chất, tập luyện thể dục, thể thao.

+ Giữ tâm lý thoải mái, hạn chế căng thẳng stress kéo dài vì đây là yếu tố nguy cơ cao của tình trạng kháng insulin. 
 

        Qua bài viết trên chúng ta đã tìm hiểu tổng quan về tình trạng kháng insulin. Đối với bệnh nhân bị tiểu đường cần tìm hiểu nguyên nhân và cách phòng ngừa hiện tượng kháng insulin để chất lượng cuộc sống được nâng cao nhiều hơn.

 
Tags:
ĐĂNG KÝ TƯ VẤN
Họ và tên *
Số điện thoại *
Bệnh cần hỏi *
Dược sĩ tư vấn: 1800 1044 (miễn phí)
Đăng ký thành công
Botania đã nhận được thông tin của bạn. Chúng tôi sẽ gửi phản hồi sớm nhất !
Dược sĩ tư vấn : 1800 1044
Chuyên gia tư vấn
GS. TS Phạm Hưng Củng

GS. TS Phạm Hưng Củng

Nguyên vụ trưởng Vụ Y học Cổ truyền Bộ Y tế Phó chủ tịch Hội thực phẩm chức năng Việt Nam Email: bsphamhungcung@gmail.com
Ý kiến của bạn (0)

Các tin khác

Chứng nhận

Cúp giải thưởng
Cúp giải thưởng
Cúp giải thưởng
Cúp giải thưởng
BoniVein - Giải thưởng sản phẩm vàng vì sức khỏe cộng đồng năm 2017
BoniVein - Giải thưởng sản phẩm vàng vì sức khỏe cộng đồng năm 2017
Chuyên gia tư vấn
GS. TS Phạm Hưng Củng

GS. TS Phạm Hưng Củng

Nguyên vụ trưởng Vụ Y học Cổ truyền Bộ Y tế Phó chủ tịch Hội thực phẩm chức năng Việt Nam Email: bsphamhungcung@gmail.com

Video Bác sỹ tư vấn

Video Người thật việc thật

Khuyen mai
tu van