Bảo vệ sức khỏe của bạn - Trẻ mãi với thời gian

Huyết khối tĩnh mạch não

20/11/2019



Huyết khối tĩnh mạch não đã được y học hiện đại nghiên cứu từ rất sớm, căn bệnh này được mô tả ngay từ những năm đầu của thế kỷ 19. Đây là bệnh lý nguy hiểm do có sự hình thành của cục máu đông tại xoang tĩnh mạch màng cứng hoặc các tĩnh mạch não nông và sâu.

Trước khi tìm hiểu về bệnh huyết khối tĩnh mạch, chúng ta sẽ cùng nói qua 1 chút về đặc điểm giải phẫu và sinh lý của tuần hoàn tĩnh mạch não:

 

Đặc điểm giải phẫu tuần hoàn tĩnh mạch não

Cũng giống như hệ động mạch, hệ tĩnh mạch não cũng bao gồm 2 phần là hệ nông và hệ sâu

Hệ tĩnh mạch nông gồm nhiều tĩnh mạch vùng vỏ não, phân bố trên 3 mặt của não:

+ Mặt ngoài gồm một số tĩnh mạch đi lên xoang dọc trên, một số khác đi xuống các tĩnh mạch ở đáy não.

+ Mặt trong gồm một số tĩnh mạch đi lên, đổ vào xoang dọc trên, xoang dọc dưới và một số khác đi xuống đến tĩnh mạch sâu.

Hệ tĩnh mạch sâu có 2 hệ, mỗi hệ đưa máu về 1 tĩnh mạch (tĩnh mạch não trong và tĩnh mạch não nền) rồi hợp nhất với nhau để thành tĩnh mạch lớn.

 

Đặc điểm sinh lý tuần hoàn tĩnh mạch não

Hệ thống tĩnh mạch nông dẫn máu từ vỏ não (trừ mặt trong của thùy thái dương và thùy chẩm): vách các tĩnh mạch này mỏng, không có lớp cơ và không có hệ thống van nên sự giãn nở, đảo ngược dòng chảy dễ hơn khi xoang tĩnh mạch bị tắc nghẽn. 

Hệ thống tĩnh mạch sâu dẫn máu từ các nhân xám trung tâm ở gần gian não và chất trắng ở bán cầu não. Riêng các tĩnh mạch vùng hố sau có hướng đi thay đổi. 

Các tĩnh mạch ở vỏ não được dẫn lưu vào xoang tĩnh mạch dọc trên và xoang tĩnh mạch bên.

Các tĩnh mạch sâu được dẫn lưu vào xoang tĩnh mạch thẳng và các xoang tĩnh mạch bên. 

Xoang tĩnh mạch hang tiếp nhận máu tĩnh mạch từ vùng hàm mặt và tầng trước của nền sọ rồi dẫn lưu vào xoang bên qua xoang tĩnh mạch xương đá dưới và trên. Xoang tĩnh mạch hang rất hay bị tổn thương do nhiễm khuẩn vùng mặt và xoang.

 

Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của huyết khối tĩnh mạch não

Huyết khối tĩnh mạch não có thể do một số những nguyên nhân sau đây gây ra:

+ Các xoang tĩnh mạch trong sọ thiếu hệ thống bơm đẩy của lớp cơ làm máu dễ bị ứ trệ trong xoang.

+ Nghẽn tĩnh mạch ngược chiều từ tĩnh mạch vùng chậu lên các xoang tĩnh mạch nội sọ qua hệ thống tĩnh mạch đốt sống không có van.

+ Do nhiễm khuẩn, viêm nhiễm tại vách xoang xuất phát từ viêm xoang hoặc viêm tai xương chũm.

+ Độ nhớt máu tăng cao do xuất hiện các tế bào liên kết ác tính hoặc hội chứng ure huyết, thiếu máu do tan huyết khiếm khuyết yếu tố kháng thrombin III, đa hồng cầu trong bệnh tim bẩm sinh.

+ Tình trạng tăng đông máu do tăng tiểu cầu, tăng độ kết dính tiểu cầu, tăng fibrinogen, hội chứng tăng sợi huyết, giảm hoạt tính tiêu sợi huyết.

+ Lượng tiểu cầu tăng trong thời gian 10 ngày sau khi sinh  chính là thời điểm hay xảy ra huyết khối tĩnh mạch não.

+ Vai trò của lipid huyết thanh: có sự tăng alpha và beta lipoprotein, triglycerid, acid béo tự do ở các bệnh nhân bị huyết khối tĩnh mạch.

+ Một số yếu tố bất thường của đông máu: yếu tố VII đông máu, yếu  tố cộng hưởng của heparin, yếu tố kháng thrombin III.

+ Tình trạng thiếu máu: cơ chế chưa rõ ràng nhưng có khả năng là do tình trạng thiếu máu cục bộ ở mao mạch.

+ Dùng thuốc tránh thai: cơ chế huyết khối tĩnh mạch liên quan đến việc dùng thuốc tránh thai là do tăng prothrombin, các yếu tố đông máu VII, IX, X và hoạt tính kháng sợi huyết.

Ngoài ra còn có một số yếu tố nguy cơ khác:

+ Yếu tố huyết động học trong suy tim, ứ huyết và mất nước.

+ Do nhiễm độc, virus, dị dạng mạch máu, hội chứng thận hư, u não…

 

Triệu chứng lâm sàng của huyết khối tĩnh mạch não

Huyết khối tĩnh mạch não có thể xuất hiện cấp tính (< 48 giờ), bán cấp (từ 1 đến 4 tuần) hoặc mạn tính (> 1 tháng).

Các triệu chứng thường gặp là:

+ Đau đầu: Triệu chứng xảy ra sớm nhất và nhiều người gặp nhất. Đau đầu thường lan tỏa và là biểu hiện của hội chứng tăng áp lực nội sọ.

+ Hiện tượng phù nề đĩa thị: gặp ở 50% các trường hợp huyết khối tĩnh mạch não.

+ Cơn co giật cục bộ hoặc toàn thân hay luân chuyển.

+ Rối loạn tri giác: Từ lú lẫn cho đến hôn mê, gặp ở khoảng 1/3 các trường hợp.

+ Triệu chứng thần kinh khu trú: Rối loạn vận động cảm giác, mất ngôn ngữ, hiếm gặp liệt dây thần kinh sọ não.

 

Các thể bệnh lâm sàng của huyết khối tĩnh mạch não

Huyết khối xoang dọc dưới: có thể không có triệu chứng hoặc chỉ có hội chứng tăng áp lực nội sọ đơn thuần và khi lan đến hệ thống tĩnh mạch vỏ não có thể gây ra dấu hiệu thần kinh ở vỏ não (thường xảy ra ở chi dưới cả hai bên có tính chất luân chuyển).

Huyết khối xoang tĩnh mạch bên: có thể không có triệu chứng hoặc chỉ có hội chứng tăng áp lực nội sọ hoặc mất ngôn ngữ khi tổn thương lan đến tĩnh mạch vỏ não.

Huyết khối tĩnh mạch sâu: hiếm gặp nhưng tiên lượng xấu, xuất hiện đột ngột, người bệnh có thể bị hôn mê sâu.

Huyết khối tĩnh mạch vỏ não: rất hiếm biểu hiện các cơn co giật cục bộ hoặc dấu hiệu thần kinh khu trú mà không có hội chứng tăng áp lực nội sọ.

Huyết khối xoang tĩnh mạch hang: Triệu chứng phù mi mắt, sụp mi, liệt các dây thần kinh vận nhãn. Nếu không điều trị thì viêm tắc sẽ lan sang xoang tĩnh mạch bên đối diện gây hậu quả trầm trọng.

 

Phương pháp chẩn đoán bệnh

Một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh có thể được sử dụng là:

+ Chụp CT Scan

+ Chụp cộng hưởng từ MRI

+ Chụp mạch máu não

Trong đó chụp cộng hưởng từ MRI là kỹ thuật chẩn đoán huyết khối tĩnh mạch não rất hiệu quả vì cho thấy cục huyết khối, giúp theo dõi tiến triển của bệnh cũng như các tổn thương khác ở mô não và đôi khi có thể giúp xác định nguyên nhân gây bệnh.

 

     Việc điều trị cho bệnh nhân huyết khối tĩnh mạch não sẽ xoay quanh 3 vấn đề chính là: Điều trị nguyên nhân, triệu chứng và loại bỏ huyết khối. Tùy thuộc vào từng trường hợp người bệnh cụ thể mà các bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp, phác đồ điều trị sao cho phù hợp và đem lại kết quả cao nhất. Và việc cấp thiết nhất khi phát hiện biểu hiện huyết khối tĩnh mạch não là phải đến cơ sở y tế gần nhất có đủ cơ sở vật chất và chuyên môn để cấp cứu càng sớm càng tốt.

 
ĐĂNG KÝ TƯ VẤN
Họ và tên *
Số điện thoại *
Bệnh cần hỏi *
Dược sĩ tư vấn: 1800 1044 (miễn phí)
Đăng ký thành công
Botania đã nhận được thông tin của bạn. Chúng tôi sẽ gửi phản hồi sớm nhất !
Dược sĩ tư vấn : 1800 1044
Chuyên gia tư vấn
GS. TS Phạm Hưng Củng

GS. TS Phạm Hưng Củng

Nguyên vụ trưởng Vụ Y học Cổ truyền Bộ Y tế Phó chủ tịch Hội thực phẩm chức năng Việt Nam Email: bsphamhungcung@gmail.com
Ý kiến của bạn (0)

Các tin khác

Chứng nhận

Cúp giải thưởng
Cúp giải thưởng
Cúp giải thưởng
Cúp giải thưởng
BoniVein - Giải thưởng sản phẩm vàng vì sức khỏe cộng đồng năm 2017
BoniVein - Giải thưởng sản phẩm vàng vì sức khỏe cộng đồng năm 2017
Chuyên gia tư vấn
GS. TS Phạm Hưng Củng

GS. TS Phạm Hưng Củng

Nguyên vụ trưởng Vụ Y học Cổ truyền Bộ Y tế Phó chủ tịch Hội thực phẩm chức năng Việt Nam Email: bsphamhungcung@gmail.com

Video Bác sỹ tư vấn

Video Người thật việc thật

Khuyen mai
tu van